Co to jest?

Łokieć golfisty, znany również jako zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego, jest powszechną dolegliwością, która dotyka zarówno sportowców, jak i osoby wykonujące powtarzalne ruchy nadgarstka i przedramienia. 

Anatomia

Mięśnie przyczepiające się do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej:

• Mięsień nawrotny obły (nawracanie przedramienia)
• Mięsień zginacz promieniowy nadgarstka (zginanie, odwodzenie dłoni, stabilizacja ruchów dłoni)
• Mięsień dłoniowy długi 
• Mięsień zginacz łokciowy nadgarstka 
• Mięsień zginacz powierzchowny palców 

Przyczyny:

• Brak rozgrzewki lub jej niepoprawne wykonanie przed wykonywaniem ćwiczeń,
• Uprawianie sportów, w których dochodzi do powtarzalnych ruchów ręki polegających na rzucaniu – gra w golfa, rugby, rzut oszczepem, pchnięciem kulą, baseball i wiele innych,
• Brak prawidłowej techniki podczas podnoszenia ciężarów,
• Praca polegająca na wielokrotnym zginaniu i prostowaniu łokcia, na przykład: malowanie, rąbanie drewna czy uderzanie młotkiem.

Powtarzające się ruchy i przeciążenia prowadzą do zaburzeń w strukturze ścięgien, do rozpoczęcia procesu angiogenezy, czyli powstawania nowych naczyń krwionośnych oraz do tworzenia unerwienia, które jest wrażliwe na czynniki mechaniczne i fizyczne. Przez co tkanka zaczyna reagować bólem na bodźce rozciągające oraz na obecność mediatora zapalnych.

Objawy:

• Ból po wewnętrznej stronie łokcia: Jest to najczęstszy objaw, który nasila się podczas codziennych czynności, takich jak chwytanie przedmiotów, skręcanie nadgarstka czy podnoszenie ciężarów
• Sztywność łokcia: Pacjenci mogą odczuwać sztywność w stawie łokciowym, co utrudnia pełne wyprostowanie lub zgięcie łokcia.
• Mrowienie lub drętwienie: Czasami ból może promieniować do przedramienia i palców, powodując mrowienie lub drętwienie.
• Osłabienie siły chwytu: Z powodu bólu i dyskomfortu, pacjenci mogą zauważyć osłabienie siły chwytu..
• Obrzęk i tkliwość: W niektórych przypadkach może wystąpić obrzęk i tkliwość w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego.

Diagnostyka i testy kliniczne: 

• USG
• MRI
• RTG
• Odwrócony test Cozena
• Rozciąganie mięśni zginaczy – Objaw łokcia gracza w golfa

Diagnostyka różnicowa:

• Zespół rowka nerwu łokciowego: Ból i drętwienie wzdłuż nerwu łokciowego, promieniujące do dłoni.

Leczenie Zabiegowe:

• Artroskopia: W przypadkach, gdy ból jest spowodowany przez przerost błony maziowej, artroskopia może być skuteczną metodą leczenia. Zabieg ten polega na usunięciu zgrubiałej błony maziowej, co przynosi ulgę w bólu i pozwala na powrót do aktywności sportowej.
• Chirurgia otwarta: W przypadkach, gdy objawy są uporczywe i nie reagują na leczenie niezabiegowe, może być konieczna operacja otwarta. Zabieg ten polega na wycięciu patologicznej części ścięgna, naprawie powstałego defektu i ponownym przytwierdzeniu ścięgna do nadkłykcia przyśrodkowego.

Leczenie Niezabiegowe:

• Modyfikacja Aktywności i Leki: Niezabiegowe metody leczenia obejmują modyfikację aktywności, stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSAIDs) oraz zastrzyki kortykosteroidowe.
• Terapie Alternatywne: Terapie takie jak suche igłowanie i terapia bańkami mogą również przynieść ulgę w bólu i poprawić funkcję łokcia golfisty. Badania wykazują, że już jedna sesja suchego igłowania oraz terapii bankami wykazują skuteczność w redukcji bólu.
• Ostrzykiwanie osoczem

Ćwiczenia te mają na celu poprawę elastyczności, wzmocnienie mięśni, zwiększenie zakresu ruchu oraz powrót do pełnej funkcji.

Plan rehabilitacji

Głównym celem rehabilitacje jest poprawa elastyczności, wzmocnienie mięśni, zwiększenie zakresu ruchu oraz powrót do pełnej funkcjonalności

1.Faza ostra (0-2 tygodnie)

Podstawowe cele:

• Zmniejszenie bólu i stanu zapalnego.
• Ochrona nadkłykcia przyśrodkowego przed przeciążeniem.

Postępowanie:

• Ograniczenie aktywności wywołujących ból, zwłaszcza ruchów zginania nadgarstka i chwytania.
• Można zastosować ortezę lub taping odciążający.
• Zmniejszenie obciążeń – odpoczynek
• Terapia przeciwbólowa – zimne okłady, leki przeciwzapalne i przeciwbólowe
• Delikatne ćwiczenia rozciągające

2. Faza podostra (2-6 tygodni)

 Podstawowe cele:

• Przywrócenie zakresu ruchu.
• Rozpoczęcie wzmacniania mięśni.
•  

 Postępowanie:

• Ćwiczenia mobilizacyjne
• Rozciąganie w większej ilości
• Wprowadzenie ćwiczeń izometrycznych
• Wprowadzenie ćwiczeń ekscentrycznych
• Wprowadzenie ćwiczeń z gumami oporowymi z lekkim oporem 0,5 – 1kg
• Wprowadzenie ćwiczeń izokinetycznych, jeśli poprzednie były bez wystąpienia dolegliwości bólowych
• Terapia manualna – masaż poprzeczny, terapia stawowa

3. Faza zaawansowana (6-12 tygodni)

Podstawowe cele:

• Pełne wzmocnienie mięśni.
• Przygotowanie do powrotu do aktywności.

Postępowanie:

• Rozciąganie zginaczy nadgarstka w pełnym zakresie ruchu
• Ćwiczenia zwiększające elastyczność przedramienia
• Kontynuacja ćwiczeń z poprzednich faz
• Ćwiczenia z obciążeniem, promocja/supinacja, zginanie/prostowanie
• Wprowadzenie ćwiczeń ukierunkowanych na wzmocnienie chwytu (trzymanie talerzy chwytem szczypcowym)
• Supinacja pronacja pod oporem gumy
• Ćwiczenia z wykorzystaniem hantli i kettli
• Ćwiczenia z piłką do ściskania
• Stopniowe zwiększanie obciążeń
• Wprowadzenie ćwiczeń typowych dla danej dyscypliny sportowej (bez pełnej dynamiki i obciążenia)

4. Powrót do aktywności (12+ tygodni)

Podstawowe cele:

• Uniknięcie nawrotów.
• Poprawa biomechaniki i siły.

Postępowanie:

• Stopniowy powrót do obciążeń – włączenie aktywności, które wcześniej powodowały ból, ale w mniejszej intensywności.
• Kontynuacja ćwiczeń z poprzednich faz
• Ćwiczenia profilaktyczne (rozciąganie i wzmacnianie).
• Zapobieganie nawrotom – regularne przerwy w pracy lub ćwiczeniach wymagających intensywnych ruchów nadgarstka, stosowanie technik odciążających (np. ergonomiczne uchwyty, taping).
• Rehabilitacja całego ciała- skuteczna rehabilitacja powinna obejmować nie tylko staw łokciowy, ale także całą kończynę górną, tułów i nogi, aby zapewnić odpowiednie rozłożenie sił generowanych podczas aktywności sportowych.

Prewencja 

• Ergonomia pracy i sportu: odpowiedni chwyt, technika ruchu, ergonomiczne stanowisko pracy
• Ćwiczenia wzmacniające i rozciągające
• Stopniowe zwiększanie obciążeń,
• Rozgrzewka przed wysiłkiem
• Regularne przerwy
• Unikanie długotrwałych powtarzalnych ruchów:
• Techniki odciążające: taping, ortezy i opaski na łokieć
• Unikanie czynników ryzyka: zła postawa, Unikanie nadmiernego obciążania jednej strony

Wsparcie innych specjalistów 

• Specjalista medycyny sportowe: Analizuje biomechanikę ruchu, szczególnie u sportowców.
• Dietetyk: Pomaga w ułożeniu diety bogatej w składniki wspomagające regenerację tkanek, np. kolagen, białko, witaminy C, kwasy omega- 3.Białko: Kluczowe dla odbudowy tkanek miękkich. Pomaga w regeneracji mikrouszkodzeń w ścięgnach i mięśniach.

Suplementacja

• Kolagen: Suplementacja kolagenu lub dieta bogata w niego wspomaga odbudowę ścięgien.
• Witamina C: Stymuluje produkcję kolagenu i działa przeciwzapalnie- Kwasy tłuszczowe omega-3: Redukują stan zapalny
• Magnez i cynk: Wspierają proces regeneracji i funkcjonowanie mięśni

• Unikanie produktów nasilających stan zapalny, takich jak cukier, przetworzone jedzenie, tłuszcze trans, ogranicza obciążenie organizmu.