HALUKS – POSTĘPOWANIE POOPERACYJNE

Haluks –  „paluch koślawy” (hallux valgus), jest jedną z najczęstszych deformacji stóp

Charakteryzuje się ono odchyleniem palucha w kierunku innych palców stopy, co prowadzi do pojawienia się zgrubienia kości na wewnętrznej stronie stawu śródstopno-paliczkowego.

Objawy:

• Nieprawidłowe ustawienie w stawie śródstopno-palcowym I
• Ból, dyskomfort podczas chodzenia
• Stan zapalny, obrzęk w stawie ograniczający codziennie funkcjonowanie
• Ograniczona ruchomość stawu
• Wtórne deformacje – palce młoteczkowate

Przyczyny:

• Czynniki genetyczne – osoby z rodzinną tendencją do tego rodzaju deformacji są zdecydowanie bardziej narażone na jej wystąpienie, oznacza to, że pewnie predyspozycje strukturalne, takie jak osłabienie więzadeł czy nadmierna elastyczność stawów, mogą być dziedziczone, co zwiększa ryzyko powstawania haluksów.
• Stopa Mortona
• Nieodpowiednie obuwie – noszenie zbyt ciasnych butów, długotrwały nacisk na stawy śródstopno-paliczkowe sprzyja powstawaniu deformacji, szczególnie niekorzystne jest obuwie na wysokim obcasie oraz z wąskim czubkiem, które nie dają palcom wystarczającej przestrzeni
• Biomechaniczne wady stopy – płaskostopie, płaskostopie poprzeczne
• Choroby reumatyczne – takie, jak reumatoidalne zapalenie stawów – RZS

Diagnostyka:

• Badanie fizykalne
• Badania obrazowe
• Ocena biomechaniczne – sposób chodzenia i obciążania stopy

Leczenie operacyjne:

Istnieje wiele metod postępowania chirurgicznego w przypadku haluksów. Najczęściej wybierane to:

• Dystalne osteotomia I kości śródstopia – zwykle w mniej zaawansowanych przypadkach koślawych paluchów (do około 40 stopni), np. osteotomia Chevron, w której przebiegu dokonuje się wycięcia klina w kształcie litery „V” z obszaru głowy I kości śródstopia;
• Osteotomia trzonu I kości śródstopia – np. osteotomia SCARF, nadająca się również do średniozaawansowanych przypadków palucha koślawego, cięcie przypomina literę „Z”, górne cięcie wykonuje się od strony grzbietowej dystalnego odcinka kości śródstopia, cięcie poziome wzdłuż jej trzonu (pod wybranym kątem), natomiast cięcie dolne od strony podeszwowej proksymalnego odcinka kości śródstopia;
• Proksymalna osteotomia I kości śródstopia – daje możliwość korekcji najbardziej zaawansowanych przypadków palucha koślawego, wykonuje się cięcie w okolicy części bliższej kości śródstopia, z jednoczesnym osobnym dojściem do stawu śródstopno-paliczkowego I.

Metodę dobiera się w zależności od stopnia zaawansowania haluksa, zawsze bazując na wynikach badań rentgenowskich.

Fizjoterapia

I faza, 0-2 tydzień:

Podstawowe założenia:

• Można chodzić już kilka godzin po operacji w specjalnej ortezie odciążającej przodostopie – zwiększona wysokość części piętowej ortezy, z wyrównaniem wysokości buta dla drugiej kończyny dolnej, w razie konieczności Pacjent może korzystać z kul łokciowych
• Nie wolno moczyć operowanej kończyny
• Unikanie przeciążenia operowanej kończyny
• Profilaktyka gojącej się rany
• Profilaktyka przeciwobrzękowa i przeciwzakrzepowa
• Ćwiczenia czynne w stawie skokowym i lekkie ćwiczenia angażujące mięśnie całej kończyny dolnej

II faza, 2-6 tydzień:

Podstawowe założenia:

• W zależności od techniki operacji włączenie czynnych i biernych ruchów w stawie śródstopno-paliczkowym palucha – w granicach tolerancji bólowej
• Kontynuacja ćwiczeń i profilaktyki z poprzedniej fazy
• Ćwiczenia w obrębie kończyny dolnej, ale bez obciążania pierwszego promienia
• Praca z blizną

III faza, 6-12 tydzień:

Podstawowe założenia:

Po potwierdzeniu zrostu kostnego!!

• Praca z blizną
• Rozpoczęcie noszenia normalnego obuwia – początkowo na grubszej podeszwie z wyrównaniem dla drugiej kończyny dolnej
• Rozluźnianie rozcięgna podeszwowego stopy
• Przywracanie ruchomości w stawie śródstopno-palcowym palucha – mobilizacje stawowe z trakcją – z wyjątkiem arthrodezji(zespolenie śródstopno-paliczkowe) 
• Nauka poprawnego obciążania stopy – 3 punkty podparcia – udział pierwszego promienia – kokontrakcja mięśni piszczelowego tylnego i strzałkowego długiego
• Wzmacnianie mięśnia strzałkowego długiego
• Aktywacja i wzmacnianie mięśni głębokich stopy
• Aktywacja mięśnia odwodziciela palucha
• Ćwiczenia „krótkiej stopy”
• Ćwiczenia rozciągające mięśnie łydki
• Reedukacja chodu- trening fazy podporowej od kontaktu piety z podłożem po odbicie z palucha
• Ćwiczenia poprawiające czucie głębokie (propriocepcję)
• Ćwiczenia poprawiające stabilność kończyny dolnej

IV faza, 3+ miesiące

Podstawowe założenia:

• Kontynuacja i progresja ćwiczeń z poprzednich faz
• chód powinien być płynny, symetryczny, wydolny
• możliwy powrót do aktywności zawodowej
• Progresja ćwiczeń
• Zaawansowana plyometria
• Można rozpocząć dynamiczniejsze treningi – bieganie, taniec